Er komen twee soorten mensen bij me die allebei vastlopen, op tegenovergestelde manieren.

De eerste groep heeft jarenlang cognitief werk gedaan. EMDR, gesprekstherapie, misschien een traject bij de GGZ. Ze hebben er echt iets aan gehad, ze snappen zichzelf beter. En toch blijft er iets hangen. Een gevoel of patroon dat ze wel kunnen benoemen, maar niet kunnen loslaten.

De tweede groep heeft de andere weg bewandeld. Retraite na ademwerksessie na ayahuascaceremonie, na innerlijk kind heling, na opstelling. Ze spreken vloeiend de taal van trauma en heling. En toch weten ze niet waarom ze nog steeds vastlopen op precies dezelfde plek als tien jaar geleden.

Twee heel verschillende wegen, maar eigenlijk hetzelfde probleem: ze werken op één laag, terwijl volledig herstel er meerdere vraagt.

De drie belangrijkste lagen wanneer je volledig wilt herstellen, zijn:

Begrijpen wat er gebeurt. Het cognitieve werk. Patronen herkennen, snappen waar iets vandaan komt. Een waardevol onderdeel van heling, geen eindpunt.

Iets anders durven doen. Van theorie naar beleving. Wat ga je doen met de kennis die je hebt opgedaan, hoe vertaalt dat zich naar gedrag? Leren anders te handelen dan hoe je het altijd deed, ook als dat spannend is.

Het lichaam meenemen. Emoties zijn geen abstracties. Angst zit bijvoorbeeld in de borst, verdriet in de keel, woede in de kaken. Onmacht rond het hart, spanning in de buik. Zolang die lading in het zenuwstelsel blijft hangen, is volledig herstel niet mogelijk. Met lichaamsgericht werk kun je dit alles in beweging krijgen, om daadwerkelijk spanning te laten afvloeien. Ook als je niet begrijpt waar de spanning eigenlijk vandaan komt. Maar begrijpen waar de spanning vandaan komt, helpt wel om te voorkomen dat je weer nieuwe spanning opbouwt.

Emotionele bypassing

Ik zie regelmatig mensen die jarenlang hebben geanalyseerd. Die precies weten dat hun angst voor afwijzing met hun opvoeding te maken heeft, die hun hechtingsstijl kennen, die hun triggers kunnen benoemen met een precisie die me oprecht indruk maakt. En die dan thuiskomen en precies hetzelfde doen als altijd.

Het hoofd weet het allang. Maar het lichaam heeft het bericht nog niet ontvangen. Beter begrijpen waarom je verdrietig bent, heelt je verdriet niet. Huilen heelt. Voelen en laten stromen, dat heelt. Sommige mensen hebben al jaren, soms decennia, niet meer gehuild. Dat is niet gewoon een karaktertrek, dat is op termijn schadelijk voor een mens.

Spirituele bypassing

Er is een fenomeen dat spiritual bypassing heet, een term van psycholoog John Welwood: spirituele ervaringen gebruiken om emotioneel werk te omzeilen in plaats van te doen. Bijna nooit bewust.

Opstellingen zijn geweldig om een situatie helder te krijgen. Ik gebruik ze regelmatig. Ze laten zien hóe en waaróm alle betrokkenen doen wat ze doen. Het is een plattegrond: heel waardevol, maar niet het werk zelf. Een plattegrond vertelt je waar je bent. Lopen moet je zelf nog doen.

Innerlijk kind heling kan heel mooi zijn. In een holistische sessie kijken we daar vaak ook naar. Maar de meeste problemen zijn relationeel: die ander met wie je botst, heeft óók een innerlijk kind, en jullie hebben allebei nog andere delen die meedoen. De keuzes die je maakt, de patronen waarin je vastloopt: ze hebben een bredere context.

Plantmedicijnceremonies zijn vaak diep en indrukwekkend, maar onvoorspelbaar. Heel soms krijg je in één keer inzicht, heling én richting voor je leven. En wandel je volledig geheeld weg. Ik heb het meegemaakt, maar het is zeldzaam.

Meestal krijg je inzichten in een taal die nog moet landen. Soms voel je diepe ontspanning of onverklaarbare verlichting, vaak tijdelijk. Het laat zien hoe het ook kan, het opent deuren die met normaal therapeutisch werk, hoe diep ook, gesloten blijven. Het is ontzettend waardevol en magisch. Maar jij moet zelf nog de ingang vinden naar die versie van jezelf, in je dagelijks leven. Dat doen we in integratie.

En juist dat stuk wordt meestal overgeslagen door mensen die van ceremonie naar ceremonie hoppen, op zoek naar de volgende thrill. Aanbieders faciliteren vaak losse plantmedicijnceremonies voor grote groepen van mensen die ze alleen kennen op basis van een vragenlijst. Veel mensen verlangen naar een dergelijke diepe ervaring en de lage prijs maakt het dan mogelijk. Maar de uiteindelijke prijs die je betaalt wanneer er geen bedding is, of wanneer je na een handvol ceremonies nog steeds niet tot de kern bent gekomen, is alsnog hoog.

Een voorbeeld

Iemand die ik goed ken had hier een ceremonie. Ze leeft al jaren met een chronische, stressgevoelige aandoening en maakt vaak van een mug een olifant, dat weet ze zelf eigenlijk ook. Kleine stressoorzaken worden in haar beleving enorm. In de ceremonie liet het medicijn haar exact dat zien: haar gevoelens die zich stapelden tot een grote olifant. Ze vond het grappig, maar het landde niet.

De hele sessie bleef ze hangen in een versneld, gejaagd adempatroon, hetzelfde patroon als in diverse ademwerksessies waaraan ze had deelgenomen. Voor een buitenstaander kan dat eruitzien als naar adem happen, een beetje shockerend zelfs, maar ik had met haar al de ervaring dat ze het zichzelf in feite aandeed, want desgevraagd kon ze prima rustig in een uit ademen. Er was geen hyperventilatie of paniek. Ook deze keer niet. Ik heb lichaamsgericht ondersteund, met massage en liefde en geduld. Maar zodra ik vroeg om rustig zo verder te ademen, zonder mijn letterlijke aanwijzing, viel ze terug in het oude patroon. Dit gebeurde de hele ceremonie lang, ik ben steeds heen en terug gelopen en vroeg me af waarom dit nou toch zo ging.

Het kwartje viel bij mij achteraf. Ze vertelde dat ze bewust voor de chaotische adem koos, ‘want anders stopte mijn reis’. Maar niet haar reis stopte wanneer ze rustig ademde: de chaos stopte!

Er kwam ruimte voor iets anders, vanuit rust. Alleen had ze geen geduld of vertrouwen om af te wachten, dat daar iets beters voor terug zou komen.

En eerlijk gezegd was dat een metafoor voor haar leven. Haar aandoening geeft haar al jaren een geldige reden om niet te werken, en een schuilplaats voor sociale onhandigheid: ze houdt mensen op afstand, en zodra ze bang wordt voor afwijzing of ze zich schaamt voor haar gedrag, trekt ze zich terug achter haar klachten. Zo hoeft ze nooit verantwoordelijkheid te nemen. De ochtend na de ceremonie was ze snel weer weg, niet nieuwsgierig naar wat er nog te begrijpen viel. De thrill was geweest. Al jaren beweegt ze zo door dit wereldje: van ceremonie naar opstelling naar klankschaalheling, zonder ooit echt te integreren. Voor mij een wijze les: ik maak geen uitzonderingen meer op mijn aanbod. Geen ceremonies zonder grondige voorbereiding en integratie.

Het totaalplaatje

Niet iedereen wil onder ogen zien wat hun aandeel is. Het kan lastig zijn om je gedrag te veranderen. Niet iedereen durft te voelen wat er echt in hen leeft. Maar zonder alle lagen is er geen volledige heling.

Daarom werk ik holistisch. Daarom zal ik nooit vantevoren een standaardprotocol uitrollen voor jouw heling. En daarom kun je niet bij mij terecht voor de thrill van een enkele ceremonie. Hier is bedding, veiligheid en integratie. Hier wordt je gezien en gekend voordat we diep duiken. En opgevangen daarna, met de zachte duidelijkheid van iemand die zelf al deze wegen bewandeld heeft. Welkom aan wie daar klaar voor is.